vrijdag 14 juni 2013

De baard van Chriet - Neerlanda*


Wat me altijd tegen Chriets baard heeft ingenomen is dat deze zo vreselijk onrealistisch is. De man met het blootste gezicht van Nederland. De zachte gnoom, zittend op zijn elektrische paddestoel. Toen computertechniek nog toekomst was en ze op school dachten dat een cursus Basic de leerlingen zou voorbereiden op de veranderende maatschappij. De menselijkheid droop van hem af. Hij wilde het beste voor onze toekomst.

Hoe onprettig ik het vond naar die ontblote bovenlip te kijken is moeilijk te beschrijven. Het leek een beetje op een aan de haak wriemelende worm vlak voor de hengel werd uitgeworpen. Zijn gezicht wordt er erg lang door en de uitdrukking is slaaf van zijn haar, dat er als een ongunstige corona omheen kranst. Heeft u wel eens een plaatje gezien van de zon waarbij het schitterende midden is afgedekt? Hoe wonderlijk de stralen ook zijn, het blijft altijd een wat doodse zon.

Zijn ronde stem muffelde over het tv-scherm uit een mond die een snor nodig had. Vergeet niet, dit was de tijd dat snorren nog normaal waren, zo normaal als in een rondje Mekka. Dit was de tijd dat de romantische combinatie snor en baard van Kris Kristofferson had afgedaan om weer plaats te maken voor een beschaafde kwast onder de neus. Daar had je dan Chriet (Kriet) Titulaer, zo zonder. Titulair sprak ik altijd, maar het was gewoon Titulaar.

Er waren nog niet zoveel zenders op tv en dit was één van de weinige programma’s waar ik met plezier naar keek, al weet ik achteraf niet meer zo goed waarom. Chriet ergerde me mateloos, de techniek die hij toonde leek altijd net niet sciencefiction genoeg. Dit was de tijd van de echte tv-iconen. Toen we een programma aanzetten omdat er een presentator was: Ivo Niehe, Martin Brozius, Jos Brink, Mies Bouwman, Ria Bremer, noem maar op. Mensen uit één stuk. Toen tv nog speciaal was.

Chriet was het buitenbeentje. Hij schoof zelden of nooit aan in één van die andere programma’s. Gelukkig deden weinig dat toentertijd. Het was on screen nog niet zo’n incestueus clubje zoals nu. Off screen werd het niet voor niets de Gooise Matras genoemd. Maar Chriet bleef een beetje afzijdig. Wetenschap en techniek, dat was niet sfeervol, dat was niet groots op een gewone manier. Daar kon je geen musical van maken. Het was opvoedkundig verantwoord!

Wie had ooit durven denken dat we al zo snel in de toekomst zouden belanden? Eentje waarin een telefoon meer computer in zich heeft dan de eerste raket naar de maan. Wie had durven denken dat de baard van de zachtste man van Nederland ooit zoveel ongemak zou veroorzaken, geplaatst op de gezichten van menig Marokkaanse imam? Ik zag het toen al wel. Ik zag die baard ook op rechthoekige Gristelijke gezichten en kreeg er onderhuidse puistjes van. Ja, ik zag dat ook bij Chriet en verbaasde me erover dat zo’n lieve man dezelfde baard had als de gevreesde Calvinisten. Nu zijn het de islamieten met hun ringbaarden die de aandacht trekken. Allen kontenkrakers waarvoor God graag nog een rondje omgaat, bang dat ze zijn woord te letterlijk nemen.

Hoe het tegenwoordig gaat met meneer Titulaer? Lees deze fascinerende threadChriet is cult’. Hoe het nieuwe medium verslag doet van de oude verslaggever.

*Neerlanda
Verkenningen in het moeras van herinneringen dat bepaalde generaties Nederlanders met elkaar verbindt, of we willen of niet. De eigenaardige, onwerkelijke karakters, voorvallen, gewoontes, gebruiken, en programma's die door de zeef van ons geheugen dreigen te vallen of dat al hebben gedaan. Een speurtocht naar wat authentiek Nederlands is, maar nooit algemeen of doorsnee was. De sneeuwvlokjes of flinters stront met een afwijkende kleur en vorm die een bijna niet te vinden afdruk in onze beleveniswereld hebben achtergelaten.


Meer Neerlanda:




vrijdag 7 juni 2013

Boekwinkel van de (nabije) toekomst


(zeer nabij zelfs, want in de ABC aan het Spui, Amsterdam, zijn ze met zoiets begonnen)

Dit zou toch mooi zijn? Als we toch print-on-demand hebben, het drukken per boek via internet, waarom zou dat niet ook in de winkel kunnen? Misschien zijn de machines er nog niet geschikt voor, maar binnenkort, binnen zeer kort misschien zelfs, hoeft de winkelier alleen nog maar een pak papier in een machine te leggen om er in minder dan een kwartier een volkomen verzorgd boek uit te krijgen. Het moet vast en zeker mogelijk zijn verschillende gradaties van kwaliteit te kopen. Degene die iemand wil bewaren en degene die iemand terug wil brengen voor hergebruik.

Terwijl je wacht op het drukwerk kan je een koffie genieten aan een tafeltje met daarin een touchscreen informatieplateau waarin je naar andere boeken kan kijken. Natuurlijk liggen er wel boeken in de winkel, maar alleen enkele versies, met misschien meer van een bestseller, ongeveer hoeveel er die dag wordt verwacht aan verkoop. De hele bibliotheek van de mensheid in elke winkel omdat uitgeverijen en bibliotheken versies van elk geschreven boek in bruikbaar bestand via internet beschikbaar stellen. Natuurlijk is het ook mogelijk je tablet op te laden met nieuwe e-books en zal er een behulpzame dame of heer zijn om je te helpen met kiezen. Werknemers met een uitstekende smaak en kennis van literatuur.

Maar waarom, zul je vragen, kunnen we het niet bij het oude houden?


Boek-o-matic
illustratie M. Ozymantra 


Boekenwinkels zoals ik die graag zie, antiquariaten volgestapeld, enigszins riekend naar muf papier, overal een verrassing in een hoekje, zullen wel nooit echt verdwijnen. De mannen en vrouwen die deze plekken bestieren hebben het geduld van een mammoet. Ze dwalen eeuwen lang tussen stapels papier alsof het moeder natuur zelf is. De bezoekers van deze plekken zien zich graag als archeologen die diepere aardlagen openleggen. Dat de winkeleigenaar zo’n beetje precies tot op de pagina af weet waar alles ligt voegt alleen maar extra waarde toe.

Niettemin verandert het literaire winkelen grondig, dat mag duidelijk zijn. Dankzij internet kunnen mensen zo’n beetje elk boek op de deurmat krijgen door een druk op de knop. Het is vaak ook nog eens goedkoper. Jammer genoeg is het soms moeilijk uit te maken of een boek wel voldoet aan de juiste eisen. Je weet niet hoe het voelt, hoe zwaar, hoe groot, wat voor papier en welke geur. Er staan wel cijfertjes met gegevens bij, maar dat is wat anders dan het boek in je handen.

De grootste dreiging is overduidelijk voor de algemene nette boekwinkel. Selexyz is een recent voorbeeld in Nederland. Ze hebben niet genoeg boeken in voorraad, de winkel is steriel, elk filiaal heeft zo’n beetje hetzelfde. Behalve die van tast en geur is er geen enkele reden om zo’n winkel te verkiezen boven het internet. Toch zou het jammer zijn als de algemene boekwinkel geheel verdween. Tenslotte zijn er genoeg potentiële lezers die zich liever niet door stapels oud riekend papier wurmen. Er zijn genoeg mensen die een recente bestseller willen of wat raad van een vriendelijke winkelbediende en niet een wereldvreemde snuiter.

Mijn grootste probleem met boekwinkels en boeken is dat er zoveel papier wordt verspild. Hoeveel wordt er van tevoren gedrukt en hoeveel moet er uiteindelijk versnipperd worden? Hoeveel zullen achteloze lezers kwijtraken, weggooien, eindeloos blijven opslaan? Hoeveel bomen sneuvelen er uiteindelijk voor niets? Is het dan misschien toch beter alles dat boek is elektronisch te doen? Natuurlijk vloeit een zeker surplus naar de antiquariaten, maar met de hoeveelheid die tegenwoordig wordt gedrukt, zowel qua titels als auteurs, is dat een onhandige oplossing. Tenslotte willen antiquariaten speciale boeken en niet wat er toch al de hele tijd in de winkels ligt.

Ik zou graag een boekenwinkel op maat zien, waar ik alles kan vinden wat ik zoek en nog meer. Een plek waar mensen ontspannen, koffie drinken, zich bedenken of nog meer aanschaffen, alleen maar omdat de bediening ze dat kan aanraden. Combineer het dan met mooie literaire lezingen van mooie auteurs, besprekingen van boeken en hoofdpersonen. Ik zou het prettig vinden dat ik een boek van Blaise Cendrars kan aanschaffen zonder allerlei antiquariaten af te lopen. Als het internet alle informatie van de wereld digitaal wil maken, waarom mag de boekenwinkel dan niet al het digitale weer analoog aanbieden? Voor veel oudere boeken drukt het ook nog eens de prijs aanzienlijk. Bovendien moet het mogelijk zijn om dat bestsellertje van vorige zomer te recyclen voor die van de komende zomer.

Misschien, ja, misschien gaan de mensen dan ook weer meer lezen. Misschien kan de algemene boekenprijs weer eens omlaag omdat er een grotere omzet is. Maar dat laatste zal wel toekomstmuziek zijn.