zondag 29 november 2009

Ozymantra speelt wat af

Spelletjes spelen behoort niet tot mijn favoriete bezigheden, maar toch doe ik ze al heel mijn leven. Vroeger was het Monopoly, Stratego, of knikkeren, tegenwoordig zijn het eerder de exotische zaken die men op de computer voorgeschoteld krijgt, zoals Bejewelled, Age Of Mythology en, ja inderdaad, ook poker. Dat laatste overigens niet voor geld, maar puur voor het spel. Een spel spelen wordt vaak als vertier gezien en men kijkt snel naar een volwassene alsof deze infantiele neigingen heeft. Tenslotte zijn er genoeg andere zaken om serieus te beoefenen. Hoe kan iemand zoveel tijd besteden aan zulke triviale dingen?

Er zijn mensen die het leven een spel noemen. Het is zelfs een leefwijze voor een aantal. Telkens worden ze beschuldigd van emotionele distantie, van een innerlijke kou die toch zeker niet menselijk is. Het leven als een spel zien wordt beschouwd als afstandelijk en niet betrokken. Een spel is tenslotte enkel voor het amusement, voor het gemak, om de loze uurtjes mee door te komen. Een spelletje spelen impliceert dat men harteloos met anderen omgaat en hen over het veld beweegt met alleen de eigen interesses op het oog. Het echte leven tenslotte, zover de goegemeente er overeenstemming over kan bereiken, vereist toewijding, een investering, een opoffering en medeleven. Zelfs sport staat hoger in aanzien dan spel, aangezien sport reputaties breekt en bouwt, aangezien er een massa geld in omgaat en aangezien de beoefenaar zowel als de liefhebber er vele uren van dat kostbare leven aan besteedt. Zo bezien wordt het besteden van dat leven als het belangrijkst mogelijke gezien en iedereen die bereid is daar veel tijd aan uit te geven valt de hoogste eer toe. Vroeger waren dat soldaten, generaals en staatsmannen, tegenwoordig zien we dat ouders, en dan specifiek moeders, zeer ernstig worden genomen, aangezien ze hun leven opofferen aan hun kind. Althans, in theorie wordt dit van ze verlangd.

Ik kan niet zeggen dat iets van wat hier vooraf is geschreven niet mijn instemming kan vinden. In ieder geval zoals de waardering wordt vastgesteld: ernst is goed, vertier is slecht. Sorry, ik moet even lachen. Als de zaken zo zwart-wit staan geschreven, ontdaan van enige context en argumentering, valt onmiddellijk op dat het een onzinbewering is. Vertier is tenslotte niet slecht. Het is hoogstens van minder waarde dan ernst. Alweer moet ik grinniken. Waar ligt die minderwaarde dan in? Dat de zaken zo gezien worden door een bepaald grote groep mensen? Ik hoor het nu al iemand zeggen, misschien is het een van de stemmen in mijn hoofd, dat in een waarlijk democratische gemeenschap de mening van de meerderheid altijd doorslaggevend is en als uitgangspunt beschouwd moet worden. Men kan tenslotte beter buigen met de wind dan erdoor gebroken worden. Bovendien, zo gaan die dingen toch? Als je gewoon bent dan weet je hoe de zaken in elkaar zitten. Wie weet ben ik niet normaal noch geneigd te buigen met de wind. Een brekebeen in de dop. Laat het stormen en ik zal stijf staan als een erectie in de ochtend!


Niettemin zou ik een andere zienswijze willen voorstellen. Gewoon weigeren mee te doen is weinig opbouwend. Alternatieven, meneer Ozymantra! Laten we naar de dieren kijken. Laten we naar die lieve pups en dat andere gebroed kijken en dan zien we, inderdaad, dat ze spelen om te overleven. Hun spel is er niet een van vermaak, maar van leren, net als het spel van ons eigen kroost. Als kind spelen we om te leren en we leren omdat we het spel serieus nemen. Als we ouder worden denken we het spel niet meer serieus te hoeven nemen en verliest het zijn doel. Maar wat als we het spel serieus blijven nemen, wat als we de regels als absoluut blijven ervaren en daarbinnen nieuwe dingen leren? Als kind leerde ik van knikkeren ooghandcoördinatie en waarschijnlijk ook sociaal acceptabel gedrag, neem ik achteraf aan. Als ik als volwassene poker, onderzoek ik de functie van geluk en hoe dit werkt. Ook als men oud is kan er nog veel van het spel geleerd worden. Als we het leven als een spel beschouwen is het misschien omdat we besloten hebben er zoveel mogelijk van te leren, van elke kier in deze realiteit. Misschien is dat enkel mogelijk omdat we het spel serieus nemen. Geen ‘het is maar een spelletje’, nee, zeker niet! Niets is maar een spelletje en tegelijk is alles een spel, eentje met de hoogste prijs bij de finish. De dood komt ons allemaal halen, maar wat te denken op het sterfbed? Dat we alles zo serieus namen dat we niet meer konden lachen en geen plezier hadden? Het leven als spel is het betrekkelijke inzien van alles waar we mee bezig zijn, maar tegelijk vol vuur en overgave, geheel volgens de onuitgesproken regels, om elke dag te nemen alsof het de belangrijkste dag is, omdat elke dag ons nieuwe dingen kan leren. Misschien is het leven geen spel, in de striktste zin, maar door het spel leren we wel te leven.